تبلیغات
نمین Namin - نمین از دیدگاهی دیگر

نمین Namin

نمین، شهر فرهنگ و ادب

 

نمین بهشت گمنام ، باز مانده  از عصر برنز

 نمین از زیباترین شهر های استان اردبیل به شمار می رود. موقعیت جغرافیایی این شهر به گونه ای است  که در اطراف آن کوه ها و جنگل ها زیاد است و همچنین دریای خزر در نزدیکی آن قرار دارد در لغت نامه دهخدا  در برابر واژه ی نمین چنین آمده که چون هوای این شهر به علت جنگلی بودن ارتفاعات اطراف آن و به علت نزدیکی به دریای خزر  بسیار مرطوب است بدین سبب این شهر را «نمین» یعنی نم دار و مرطوب نامیده اند. این منطقه سال 1375  به شهرستان تبدیل شد.

نمین شهر آلبالو است باغ های آلبالو و باغ های آلوچه با چنار های سر به فلک کشیده در گستره ای وسیع از سر سبزی و گیاهان گوناگون با گل های رنگارنگ و ... از نمین نمادی از بهشت ساخته است. وجود «دلمن» ها در  اطراف نمین نشاندهنده ی  تمدن هایاولیه در این مناطق است. دلمن ها مربوط به عهد برنز است.

پیشینه ی تاریخی

بر اساس کتابهای تاریخی و آثاری که از زیر خاک بیرون آورده شده و همچنین نشانه هایی که هم اکنون موجود است. 9 هزار سال قبلاز میلاد تمدن های درخشانی در حاشیه غربی دریای خزر وجود داشته است.  و قبایلی در حاشیه شمالی رود ارس و منطقه نمین، آستارا و تالش بادارا بودن فرهنگ و آداب و رسوم مشابهی سکونت  داشته اند. قبل از ورود مادها  به ایران مردمانی در این منطقه زندگی می کردندکه به نام «کادوسیان» نامیدهمی شدند کادوسیان با مادها برخورد نظامی داشتند و کوروش پادشاه هخامنشی توانست به سرزمین آنها وارد و با آنها متحد شود.

ازابنیه های ابتدایی که با تخته سنگ های بزرگ  و بدون استفاده  از ملات ساخته شده  با نام عمومی «دلمن » شناخته می شود ( «دلمن» نوعی ساختمان ابتدایی عهد برنز که با تخته سنگ های بزرگ ساخته می شد.) و نمونه هایی از آن هم اکنون در منطقه چای قوشان، لولوسنگری، خانقاه علیا، چوبان یوردی و قرمزلیق جنوب غربی نمین وجود دارد.

این اتاقها با ابعاد تقریبی 4 ×2 متر از تخته سنگ هایی  به ارتفاع 5/1 متر که دیوارهای آن را تشکیل می دهد و سقف آنها را تخته سنگی بزرگ پوشانده ساخته شده و اطراف آن برای حفاظت از سرما با خاک  پوشانده شده و اطراف آن با شعاع بزرگتری با سنگ چین دیگری احاطه شده که محیط بسته ای را دراطراف این اتاق ها بوجود آورده است.

نمونه های دیگری از این دلمن ها در آستارا یافت می شود که ابعاد آن 12×18 متر وبجای اک اتاق چند اتاقک در مرکز دارد در نزدیکی لنکران نیز  دلمن های مشابهی وجود دارد این دلمن ها شباهت زیادی  با دلمن های نمین دارد و برخی از این دلمن ها متعلق به عهد برنز است.

نمین یک منطقه جنگلی است و برای جوامع اولیه که از راه شکار و جمع آوری میوه زندگی میکرده اند محل سکونت مناسبی بوده است.

دورهدوم پس از سقوط ساسانیان و تشکیل حکومت های اسلامی درایران، سرزمین کادوسیان بنام «طیلیسیان » شناخته شده است آثار باقی مانده مربوط به پیشاز میلاد در نمین نشانگر تمدنی است که دراین مقطع تاریخی در این  منطقه وجود داشته است.

ویژگی های جغرافیایی

نمین از شمال به کوه های کم ارتفاع که بین مرز ایران و جمهوری آذربایجان قرار دارد و از شرق به کوه های سر سبز و پوشیدهاز جنگل تالش از جنوب به قسمتی به کوه های تالش  و بخش هیر از غرب به رود خانه قره سو و منطقه ارشق محدود می شود که در 28 درجه و 29 دقیقه  و 30 ثانیه  طول جغرافیایی  و 38 درجه و 25 دقیقه و 25 ثانیه عرض جغرافیایی قرار دارد . ارتفاع آن از سطح دریا 1500 متر است.

این شهرستان حدود 1100 کیلومتر مربع مساحت دارد که تقریباً 3/6 درصد مساحت کل  استان اردبیل را تشکیل می دهد.  بر اساس آخرین  سرشماری جمعیت نمین حدود 69 هزار نفر است  این شهرستان از  سه بخش تشکیل شده است بخش ویکیج شمالی بهمرکزیت آبی بیگلو که شامل دهستان های ویکیج شمالی مرکزی و جنوبی  و بخش عنبران  و بخش مرکزی که شامل دهستان های  دولت آباد و گرده است.

در نمین  و حومه بیشتر زمین های کشاورزی به صورت دیم است و دراین زمین ها گندم ، جو ، عدس و علوفه دامی کاشته می شود مردم در بیشتر روستا ها  علاوه بر کشاورزی ؛ به صورت سنتی  به  کار  دامداری  مشغولند. در سال های اخیر با کمک  و تسهیلات بانک ها بعضی از دامداران به ایجاد دامداری های صنعتی اقدام نموده اند.

محصولات درختی نمین عبارتند از: آلبالو، آلوچه، سیب و گلابی. در فصل تابستان این شهر را شهر آلبالو می نامند همچنین  یک نوع محصول سیب درختی قرمز در نمین به دست می آید  که غیر از پوشت قرمز ، داخل آن نیز قرمز رنگ است  و مزه ترش و شیرینی دارد.  گلابی های بومی نمین از جمله گلابی لطنز ، اوشده سوار و پنجه ای  که در باغ ها به صورت انبوه کاشته می شود  از لحاظ طعم و رنگ بی نظیر است.  

زنبورداری و تهیه عسل در نمین از رونق خوبی برخوردار  است و زنبورداران بعد از این که در یک منطقه مقدار گل ها کم شد، کندوها را جمع آوری و به محل دیگری که دارای گل  است انتقال می دهند.

جاذبه های طبیعی

نمین از مناطق زیبا و با صفای استان اردبیل است. که طبیعت سر سبز  و زیبای آن سالانه شمار زیادی گردشگران را به سوی خود جذب می کند.

آب های معدنی نمین

·        مشه سویی:  این چشمه در شرق نمین در میان جنگل قرار دارد و آب این چشمه برای درمان دردهای عضلانی  بسیار موثر است.

·        آب بروکش: این چشمه در شمال شرق  خانقاه علیا و در دامنه کوه نسبتاً کم ارتفاعی قرار دارد و آب آن در تمام فصول سال  به یک اندازه و بسیار سرد است. و به علت سبکی هضم غذا را تسهیل می کند.

·        گرده سویی:  این چشمه در نزدیکی روستای گرده و در غرب نمین واقع شده. برای درمان درد مفاصل مناسب است.

·        شاله دره(شاغله دره ): این منطقه ی سر سبز و با صفا که در شمال نمین و در کنار جاده آستارا قرار دارد شامل کوه های کم ارتفاع و پوشیده از انواع گیاهان و درختچه های خودرو است بیشتر این  گیاهان (ار جمله گل گاو زبان)خواص دارویی دارند.

·        کوه های نمین: کوه سبلان  بامنظره ای دل انگیز  در قسمت جنوب غرب شهرستان نمین  قابل مشاهده است. کوه های کم ارتفاع نمین عبارتند از: کوه وخار، کوه عنبران، کوه فندق پشته، کوه بزرگ و گوه های آبی بیگلو که در میان جنگل واقع شده  است.

·        جنگل فندق لو ق نمین:   سطح این جنگل پوشیده از  انواع گیاهان علفی است. در داخل جنگل محل هایی برای استراحت و اسکان مسافران و گردشگران وجود دارد. همچنین در نزدیکی این جنگل  مکان هایی برای  اسکی روی چمن آماده شده است و مکان مناسبی برای علاقه مندان  این رشته ورزشی  به شمار می رود.

·        گردنه حیران :  یکی از زیباترین و خاطره انگیز ترین جاذبه طبیعی  نزدیک نمین  گردنه ی حیران است. این گردنه که اطراف آن را جنگل  زیبا و درختان و گیاهان  فراگرفته دارای مناظر بسیار بدیع و زیبایی است  زیبایی گردنه حیران در شب و روز  و یا در فصول مختلف سال متفاوت و هر یک مناظر زیبایی را  بوجود می آورد.

·        راه های ارتباطی و مراکز اقامتی: آستار در شمال شرق شهرستان نمین قرار دارد و فاصله این شهر تا آستارا 50 کیلومتراست . شهرستان گرمی در شمال  غربی نمین و شهرستان مشکین شهر درغرب شهرستان نمین واقع شده است. جاده نمین به اردبیل بطول 22 کیلومتراست. که به صورت بزرگراه و دوطرفه است و ادامه این جاده به شهرستان آستارا و استان گیلان منتهی می شود.  فرودگاه اردبیل در جنوب نمین به فاصله 15 کیلومتر از نمین قرار دارد.

آثار تاریخی

  • بقعه ی شیخ بدرالدین نمینی : شیخ بدرالدین از مریدان پیر قطب الدین میانجی است. پیر قطب الدین  از فرزندان ابن عباس  عموی پیامبر (ص)  است این بقعه در داخل شهر نمین قرار دارد
  • بقعه ی باباروشن در شمال روستای خشه حیران
  • بقعه ی پیرلنگ  در دهستان ننه کران
  • مسجد جامع شهرستان نمین  با قدمت 152 سال: این مسجد در مرکز شهر نمین واقع است.
  • ساختمان صارم السلطنه: این بنا در کنار مسجد جامع و در مرکز شهر واقع شده و محل سکونت صارم السلطنه و فرزندان ایشان بوده و دارای دو طبقه و یک حیاط بزرگ است.(در بازسازی اخیر تبدیل به موزه گردیده است)
  • بناهای تاریخی آرپاتپه(در 5 کیلومتری نمین) سربند در روستای سر بند، ثپه سلوط در روستای سلوط، ثپه حاجی نصیر و گوور قلعه سی مربوط به هزاره اول پیش از میلاد در نمین قرار دارد.

صنایع دستی

بیشتر صنایع دستی در نمین توسط بانوان ودختران تولید می شود بافت انواع گلیم جاجیم و مسند درنمین متداول است این گونه صنایع دستی بعد از  بافته شدن در بازارهای محلی به فروش می رشد  بافت انواع جوراب پشمی نیز در روستاهای نمین رایج است. سالانه حدود ده هزار تخته گلیم و مسند در نمین  تولید و به سراسر کشور ارسال و مقداری نیز به خارج از کشور صادر می گردد.

یکی از صنایع دستی که در نمین رواج داشت تولید چاقو بود که متاسفانه امروز از رونق افتاده است. برای این که ذهن آیندگان با این صنعت آشنا شود باید عرض کنم که این چاقو ی تاشو را در اندازه های مختلف از فولاد درست می کردند و بسیار تیز و برنده بود و دسته ی آن را از شاخ گوزن  تهیه می کردند که چاقوی مارال دسته معروف بود.  اندازه کوچک  و ظریف آن برای استفاده پیرایش بانوان  قابلاستفاده بود.

داس سازی: یکی از صنایع دستی  که در نمین رواج دارد، داس سازی است. داس تولیدی نمین از مرغوبیت و دوام  بالایی برخوردار است. این داس ها همانند چاقوی نمین  از فولاد ساخته می شود  و  در بیشتر نقاط ایران مشتریانی دارد.  داس های تولید شده  در نمین  زمستان  پیش فروش می شود. این داس ها چون از فولاد آبدیده ساخته می شود زنگ نمی زند و از قدرت برش  زیادی برخوردار است . با وجود این که در ساخت این داس ها از دستگاه های مانند چکش پنوماتیک استفادهمی شود ولی نقش دست انساندر شگل گیری آن اهمیت بسزایی دارد.

سوغات و خوراکی های

از سوغاتی های معروف نمین می توان به عسل، کره، پنیر، گل سرخ، و نعناع خشک، گل گاو زبان و گلپر ، انواع میوه شامل آلبالو و آلوچه پیوندی اشاره کرد که میوه های مذکور به فراوانی در نمین وجود دارد و به سایر شهر ها ارسال می شود

خوراکی های محلی: گلدیک آشی ، آش دوغ ، آش ماست،  سوتی آش، اوماج آشی،  آرشته آشی، باسترما پلو، شیر پلو(سوتی پلو ) ، ترچین پلو (ته چین)،  فرنی، موشگِفی،  حلوای سیاه،  قوئود  و ...  از خوراکی های  محلی نمین می باشد.

 در مورد گلدیک لازم به توضیح است که یکنوع گل بومی در کوهپایه هاو کنار رودخانه نمین  به صورت خودرو می روید که نسترن نام دارد. میوه این گیاه به زبان آذری «گلدیک»  نامیده می شود که بعد از فصل  گلدهی که گلبرگ های آن می ریزد مادگی آن تبدیل به میوه می شود . میوه موقعی  رسیده است که رنگش کاملاً قرمز شده باشد. در فصل پائیز  افراد بومی  این میوه ها را جمع آوری کرده و پس از خشک شدن  و یا به صورت تر و تازه آن را برای فروش به بازار عرضه می کنند.  داخل گلدیک دانه ها و  خارهای ریزی وجود دارد  که باید از آن جدا گشده و دور ریخته شود .  بدین جهت میوه (گلدیک ) را می جوشانند و از چند نوع صافی عبور می دهند.  تا مواد زاید آن گرفته شود.  و با اضافه کردن موادی از جمله برنج، لوبیا چیتی،سبزی آش، گردو، انواع  خشکه بار (از جمله آلوچه، زردآلو،آلبالو)، شکر، سیرداغ و نعناع داغ و پیاز داغ  آش گلدیک تهیه می شود ، بانوان نمین در تهیه این آش خوشمزه مهارت خاص خود را دارند. عصاره گلدیک برای درمان سنگ کلیه و مثانه  بسیار مفید مثمر ثمر  است.

کتابخانه و مراکز فرهنگی و سینما

·        نمین دارای یک  کتابخانه عمومی است که دارای دو سالن مطالعه برای آقایان و خانم ها است. این کتابخانه در داخل پاک نمین قرار دارد و 16هزار جلد کتاب دارد.

·        کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان(مرکز فرهنگی هنری نمین):  این مرکز در سال 1378 در داخل  فرهنگسرای آزادگان شروع به فعالیت کرده و  از سال 1384 در ساختمان جدید مستقر شده است این مرکز در حال حاضر در تمامی  رشته های هنری  فعال است.

این کانون  دارای ده هزار  جلد کتاب ویژه کودکان و نوجوانان است و یکهزار نفر عضو دارد.

  • دراالقرآن دانش آموزان الهادی نمین : این مرکز در مدارس نمین در زمینه آموزش قرآن (روخوانی، حفظ و تجوید)فعالیت دارد.
  • فرهنگسرای آزادگان: این مکان دارای یک سالن نمایش است که برای نمایش  فیلم و تئاتر و برپایی مراسم جنش ها مورد استفاده  قرار می گیرد.

مراکز دانشگاهی

  • دانشکده پردیس نمین: این دانشکده سال 1372 خورشیدی شروع  به پذیرش دانشجو کرد. این دانشکده زیر مجموعه دانشگاه محقق  اردبیلی است که دانشجویان را از طریق آزمون سراسری می پذیرد رشته های ادبیات و روان شناسی و باستان شناسی در این دانشکده تدریس می شود.
  • دانشکده پیام نور نمین: این دانشکده اگر اشتباه نکنم  در سال 1385 دایر گردید. و در  رشته های حقوق  و مدیریت دولتی و زبان  دانشجو می پذیرد.

برگرفته از  اطلاعات هفتگی  شماره3250 که توسط آقای یحیی عسگری نمین با عنوان (نمین: بهشت گمنام – نمین: بازمانده از عصر برنز)  به مجله مذکور گزارش شده بود. کپی مجله توسط آقای عسگری به اینجانب تحویل گردیده، با اضافات و اصلاحاتی تقدیم  هم میهنان به ویژه همشهریان می گردد.